De Panathenaeïsche spelen

De Panathenaeën zijn een oud religieus feest in Athene. Men trok in processie naar het Parthenon, slachtte 100 runderen en bood offergaven aan aan de godin Athena, onder andere een rijk versierd kleed. In de zesde eeuw werden aan dit feest sport- en muziekwedstrijden toegevoegd, wellicht onder invloed van de groeiende populariteit van topwedstrijden zoals de Olympische en de Pythische spelen. De Panathenaeën werden één van de belangrijkste spelen buiten de periodos met een internationaal deelnemersveld.

Het programma omvatte verschillende luiken. Het startte met de muzische disciplines, zoals het kithara- en het fluitspelen. Dan volgden de Olympische sporten, zoals hardlopen en gevechtssporten, en de paardenrennen. Het laatste deel bestond uit traditionele wedstrijden, alleen voor Atheners, zoals een fakkelloop per dorp, een bootrace, speerwerpen naar een doel vanop een paard, traditionele dansen, enz.

Dit volledige programma werd enkel afgewerkt tijdens de Grote Panathenaeïsche spelen, die om de vier jaar in juli werden gehouden, kort voor de Pythische spelen. In de overige jaren werden tijdens de kleine Panathenaeïsche spelen enkel wedstrijden voor Atheners georganiseerd, onder andere de fakkelloop.

De winnaars van de Panathenaëen werden rijkelijk beloond. De atleten die een eerste of tweede plaats hadden behaald, kregen grote Panathenaeïsche amforen met een afbeelding van de sporttak en gevuld met bijna 40 liter olijfolie van prima kwaliteit. Het aantal vazen was afhankelijk van hun sporttak, van de leeftijdscategorie en van de behaalde plaats. Een jongen die tweede was geworden in de pentatlon kreeg er maar zes, maar een jongeman (ageneios) die eerst was in het pankration kreeg er al 60. Het grootste aantal amforen werd uitgedeeld in de paardensport. Voor de winnaars van de muzische wedstrijden waren er geldprijzen. Een overwinning in enkele van de traditionele sporten werd beloond met een koe. Bijna alle amforen die bij opgravingen zijn teruggevonden, stammen uit de zesde tot de vierde eeuw v.C. In de loop van de Hellenistische periode werd een prijs die bestond uit honderden of duizenden liters olijfolie te lastig voor de rondreizende atleten en artiesten. Men bleef wel één symbolische amfoor uitreiken aan de winnaars.

© KU Leuven, 2012