Tijdsrekening in olympiaden

De Olympische spelen vonden plaats om de vier jaar. De periode vanaf het begin van de ene spelen tot het begin van de volgende noemde men een ‘olympiade’. Het tellen van deze olympiaden was voor de Grieken een handige manier om de tijd bij te houden.

Tot de vijfde eeuw v.C. hadden de Grieken geen betrouwbare tijdsrekening. Omdat ze de jaren niet telden vanaf een vast punt in het verleden, was het moeilijk om naar een precies jaar te verwijzen. In de meeste steden noemden ze elk jaar naar een belangrijke magistraat of priester. Op het einde van de vijfde eeuw begon men lijsten op te stellen van deze magistraten. Dat gebruik inspireerde Hippias van Elis om rond 400 v.C. een lijst van Olympische winnaars op te stellen. Latere geleerden verbeterden deze lijst en vulden hem aan.

De tijd aanduiden aan de hand van een Olympische winnaar (die van het stadion) had een groot voordeel ten opzichte van het gebruik van stedelijke magistraten: Grieken van verschillende steden herkenden de namen van deze internationaal beroemde kampioenen. Daarom raakte deze tijdsrekening verspreid over de Griekse wereld. De vierde-eeuwse filosoof Aristoteles maakte de tijdsrekening handiger in gebruik door de olympiaden te nummeren. Rond 300 v.C. zocht Timaios van Tauromenion naar de overeenkomsten tussen de lijst van Olympische winnaars en de lijsten van stedelijke magistraten: hij bepaalde voor elk jaar welke magistraten in Athene en Sparta aan de macht waren, wie de priesteres van Argos was en binnen welke olympiade het viel. Vanaf de derde eeuw v.C. gebruiken vele historici de tijdsrekening in olympiaden in hun werk. Erastosthenes maakte haar nog gemakkelijker te hanteren door ook de vier jaar binnen de olympiade te nummeren. Wat in onze tijdsrekening 776 v.C. is, was voor de Grieken het eerste jaar van de eerste olympiade, waarin Koroibos van Elis het stadion won.

De tijdsrekening in olympiaden werd tot in de Byzantijnse tijd gebruikt en bestond dus langer dan de spelen zelf. Via de kerkhistoricus Eusebius hebben we nog één Olympische kroniek (een chronologische lijst van stadionwinnaars aangevuld met historische weetjes) die gaat tot 217 n.C. In de late Oudheid gebruikte men niet langer de namen van de winnaars van het stadion, maar enkel de nummers van de olympiaden.

© KU Leuven, 2012