Gevechten met wilde dieren

Een opvoering in het amfitheater begon in de voormiddag met gevechten met wilde dieren. Deze golden als opwarmer voor de gladiatorengevechten van de namiddag.

De Romeinen maakten voor het eerst kennis met exotische dieren in 275 v.C., toen olifanten buit werden gemaakt op het leger van Pyrrhus en in triomf mee door Rome werden gevoerd. Vanaf de tweede eeuw v.C. ging men de jacht op exotische dieren (venatio) toevoegen als extra attractie aan de staatsspelen (ludi), die voordien enkel bestonden uit paardenrennen en theatervoorstellingen. De dieren werden gevangen tijdens speciale expedities in Afrika. Op het einde van de eerste eeuw v.C. werden de dierengevechten samengevoegd met de gladiatorengevechten (munera).

Een voormiddag in het amfitheater kende meestal volgend verloop. Men begon met gevechten tussen dieren. De toeschouwers wisten van te voren welke dieren aan bod zouden komen, maar niet hoe deze tegen elkaar opgesteld zouden worden, bv. een stier tegen een olifant, een leeuw tegen een luipaard, enz. Na deze gevechten voerden getemde dieren als intermezzo allerlei kunstjes uit. Uiteindelijk stelde men dan getrainde mannen (venatores of bestiarii) op tegenover de dieren, één man tegen één dier of een groepje mannen tegenover een hele kudde dieren. Bij sommige gelegenheden vonden grote aantallen wilde dieren de dood. Voor de spelen georganiseerd door Pompeius in 55 v.C., bijvoorbeeld, werden 600 leeuwen, 410 luipaarden, 20 olifanten, vele apen, een neushoorn en een lynx naar Rome gevoerd.

Na de gevechten met wilde dieren vonden tijdens de lunchpause openbare executies plaats. Burgers werden normaal gezien met het zwaard gedood, slaven en vrijgelatenen aan het kruis genageld. Het meest spektaculair voor de toeschouwers waren echter de veroordelingen ‘tot de beesten’, waarbij weerloze gevangenen werden overgeleverd aan hongerige, wilde dieren.

De gevechten met wilde dieren waren erg populair en bleven bestaan tot in de vroege middeleeuwen, veel langer dan de gladiatorengevechten dus, omdat ze op veel minder protest van de christenen stootten. De stierengevechten in Spanje zijn hier nog een verre uitloper van.

© KU Leuven, 2012