Christelijke houding ten opzichte van atletiek

Over het algemeen hadden de christenen weinig sympathie voor de Griekse atletiek. De cultus van de lichamelijke schoonheid en kracht, was niet aan hen besteed; bovendien waren atletiek en spelen nauw verbonden met de cultus van de heidense goden. Wel zien we hier verschillen tussen regio's en periodes. In de eerste eeuwen n.C. hadden de Christenen, die toen nog een kleine minderheidsgroep waren, vooral kritiek op de heidense cultus. De Christenen in het Westen, die waren opgegroeid met het Romeinse beeld van sport, waren ook negatief over atletiek zelf, maar de Christenen in het Oosten niet zo. Zij waren immers opgegroeid in een samenleving die atletiek erg goed vond voor de menselijke ontwikkeling. In de loop van de vierde eeuw n.C. werden Christenen een meerderheidsgroep en verdweende heidense cultus. De hele samenleving (zowel de Christenen als de heidenen) wordt geleidelijk preutser: teveel training werd een teken van ijdelheid, en publiek naakt werd geleidelijk problematisch.

Het Griekse vocabularium van de Romeinse tijd was al doordrongen van de beelden uit de atletiek, zowel in de literaire taal als in het taalgebruik van elke dag. De christenen namen dat vocabularium over, maar de oude woorden kregen een nieuwe filosofische of godsdienstige betekenis. Het Griekse woord voor training "askesis", werd door de christenen omgevormd tot "ascese", de harde levenswandel van de christenen en vooral van de monniken. Zoals de atleten trainden ze zich en onderwierpen zich aan een streng dieet. Anders dan bij de atleten, bestond dit dieet echter niet uit grote hoeveelheden vlees om spieren te kweken, maar hardden ze hun lichaam door streng te vasten.

De christenen zagen ook een verregaande gelijkenis tussen hun martelaren, die in de arena waren gedood, en de gevechtssporters uit de atletiek. Zoals de atleten trokken de martelaren voor de laatste strijd hun kleren uit. Waar de atleten trots aan de jury hun namen verkondigden, identificeerden de christenen zich als "ik ben christen". Ook zij moesten volhouden tot de laatste snik en werden hiertoe aangespoord door hun (christelijke) supporters, net zoals de boksers in het stadion. Als ze volhielden, behaalden ze de overwinning en ontvingen ze een zege-krans, de "krans van de martelaren", die later ook vaak in de christelijke kunst werd afgebeeld. De christenen beklemtoonden dat deze krans, in tegenstelling tot de krans van Olympia, niet verwelkte. Ook palmtakken komen als overwinningssymbolen voor bij zowel martelaren als atleten. De christelijke "atleten" viel eeuwige roem ten deel, niet alleen bij de mensen maar ook in de hemel.

Atleet wordt bekranst door Nike -------------------- Martelaar wordt bekranst door engel

© KU Leuven, 2012