Nationaliteit

Griekse steden waren trots op hun atleten. De stad deelde immers in de atletische roem. Bij de proclamatie van de winnaar werd immers steeds zijn vaderstad vermeld en ook op inscripties werd die nooit vergeten. Deze vermelding was een grote eer voor een stad en de atleten konden dan ook rekenen op een feestelijke ontvangst en een rijke beloning bij hun thuiskomst.

Het hebben van de nationaliteit, d.w.z. burgerrechten, van een Griekse stad, was zelfs een voorwaarde om deel te nemen, want enkel Griekse burgers mochten meedingen naar de titel op de Griekse spelen. De Griekse wereld evolueerde echter doorheen de tijd. In het rood op de kaart ziet men het gebied dat omstreeks de vijfde eeuw v.C. tot de Griekse wereld behoorde. De gebieden in het geel werden toegevoegd door de veroveringen van Alexander de Grote in de late vierde eeuw v.C. In de keizertijd zette de Griekse wereld nog meer uit. In de derde eeuw n.C. werd Griekse sport ook in de gebieden in het groen beoefend.

Enkele atleten lieten zich als burger van een andere stad dan hun vaderstad proclameren. De politieke situatie in de vaderstad kon een atleet verplichten onderkomen te zoeken in een andere stad. Zo werden Dorieus en zijn neef Peisirodos, beiden afkomstig uit Rhodos, ooit afgeroepen als inwoners van Thurioi in een periode dat de Rhodiërs tegen deze atleten gekant waren. De Sicilische tirannen probeerden goede atleten om te kopen om zich als burgers van de stad die zij bestuurden te laten afroepen. Astylos van Kroton won in 488 en 484 v. C. de Olympische stadionloop en de diaulos. Daarop werd hij benaderd door de tiran Gelon van Syracuse. In 480 behaalde Astylos in beide disciplines weerom de overwinning, ditmaal voor Syracuse. Toen men in Kroton hoorde van de “transfer” van de topatleet liet men zijn standbeeld neerhalen en maakte men van zijn huis een gevangenis.

In de Romeinse tijd zijn topatleten vaak burgers van verschillende steden tegelijkertijd. Wanneer een atleet lokale spelen had gewonnen, was het niet ongewoon dat de organiserende stad hem een ereburgerschap toekende. Soms kregen de overwinnaars zelfs een (ere)plaats in de lokale stadsraad. Voor de atleten betekende een meervoudige nationaliteit wellicht ook een meervoudige beloning na een overwinning in de topspelen.

© KU Leuven, 2012