Pausanias VI 5, 1 - 6, 1

Pausanias leidt zijn lezers rond in Olympia. Bij het beeld van Poulydamas vertelt hij enkele legendarische verhalen over deze beroemde pankratiast.

Het standbeeld op de hoge basis is een werk van Lysippos en stelt de grootste van alle mensen voor, behalve van zij die helden genoemd worden en van de mensengeslachten die vóór de helden geleefd hebben. Maar van alle mensen van onze tijd is deze man, Poulydamas, zoon van Nikias, de grootste. … Ook anderen behaalden reeds schitterende overwinningen in het pankration, maar Poulydamas heeft naast zijn kransen in het pankration ook volgende anderssoortige prestaties op zijn naam staan. … Daar op de Olymposberg overmeesterde Poulydamas een leeuw, een groot en sterk beest, zonder de hulp van enig wapen. Tot dit exploot werd hij gebracht uit ambitie om de werken van Herakles te evenaren, omdat ook Herakles, zo gaat de legende, de leeuw in Nemea bedwong.
Hierbovenop liet Poulydamas een andere wonderlijke prestatie in de herinnering achter. Eens koos uit hij een kudde runderen de grootste en wildste stier, hij hield hem vast bij de hoef van één van zijn achterpoten en hoe het beest ook stampte en wrong, hij liet het niet los, totdat het zich uiteindelijk met een ultieme krachtinspanning lostrok en wegvluchtte, waarbij het zijn hoef in de handen van Poulydamas achterliet. Er wordt ook verteld dat hij een wagen, die een wagenmenner bestuurde met hoge snelheid, in volle vaart tot stilstand bracht, want met één van zijn handen greep hij van achteren de wagen vast en tegelijk hield hij de voorthollende paarden en de paardenmenner tegen. Dareios, de bastaardzoon van Artaxerxes, die samen met het Perzische volk Sogdios, de wettelijke zoon van Artaxerxes uit de weg had geruimd en in zijn plaats de troon was bestegen, deze Darius vernam tijdens zijn regering de daden van Poulydamas. Hij zond boden. Dezen beloofden hem geschenken en overtuigden hem naar Susa te komen om de koning persoonlijk te ontmoeten. Daar ging hij de uitdaging van de Perzen aan om te vechten tegen drie mannen van de zogenaamde ‘Onsterfelijken’ – drie tegelijk tegen één – en hij doodde hen. Van de daden die ik heb verteld, worden sommige verhaald op de basis van zijn standbeeld in Olympia, andere door het opschrift.
Maar de voorspelling van Homeros in verband met hen die trots zijn op hun kracht zou ook in het geval van Poulydamas uitkomen. Ook hij zou omkomen door zijn eigen kracht. Op een zomerdag ging hij met vrienden een grot binnen voor een drinkgelag. Zoals het ongeluk het wil, begon het dak van de grot te scheuren. Het was duidelijk dat het dadelijk naar beneden zou vallen en dat het niet meer lang zou stand houden. Bewust van het naderende gevaar, sloegen de andere op de vlucht. Poulydamas besloot te blijven en hij hield zijn handen omhoog in de mening dat hij de instortende grot kon tegenhouden en dat hij niet door de berg bedolven zou worden. Op die manier vond hij daar de dood.

Grieks

De basis van het standbeeld, waarop enkele verhalen in reliëf werden afgebeeld, is opgegraven in Olympia.

Pausanias' boeken over Elis

© KU Leuven, 2012